السيد موسى الشبيري الزنجاني

2546

كتاب النكاح ( فارسى )

قال : لا ، هى حرام و هى ابنته و الحرة و المملوكة فى هذا سواء . و عنه عن صفوان عن العلا بن رزين مثله و زاد . ثم قرء هذه الآية " و ربائبكم اللاتى فى حجوركم من نسائكم اللاتى دخلتم بهن " « 1 » 2 ) توضيحى درباره اين روايت دلالت اين روايت براى حرمت بنت من كانت زوجة له واضح و تمام است . آنگاه با توجه به اينكه حضرت در اين مسأله ، حكم حرمت بنت را اعم از بنت زوجه بالفعل و بنت من كانت زوجة له دانسته‌اند و قرائت آيه شريفه ( ربائبكم ) هم ظهور عرفى در اين دارد كه امام عليه السلام موضوع روايت را از مصادق آيه مىدانند ، بنابراين نمىتوان در جا بنت مادر هم ، حكم حرمت را على نحو الاعم و شامل مادر رضاعى متجدّد نيز دانست زيرا آيه " وَ أُمَّهاتُ نِسائِكُمْ " در سياق آيه " رَبائِبُكُمُ " است و وحدت سياق اقتضاء محكند كه مراد از مادر نيز اعم از مادر بالفعل و مادر رضاعى متجدّد باشد ، البته درباره مادر روايت على بن مهزيار بر خلاف اين مطلب دلالت مىكند كه بررسى آن در ادامه خواهد آمد . ان قلت : مراد از " رَبائِبُكُمُ " به حسب ظاهر دختر زن شخص مىباشد و اما اطلاق

--> ( 1 ) وسائل ابواب ما يحرم بالمصاهرة باب 18 ج 2 ( توضيح بيشتر ) نقل روايت كه مشتمل بر قرائت آيه ربائبكم توسط امام عليه السلام مىباشد در كافى 5 : 433 / 10 ، تهذيب 7 : 279 / 1185 / 21 به نقل از حسين بن سعيد مىباشد و روايت در كتاب حسين بن سعيد ( چاپ شده به اسم نوادر احمد بن محمّد بن عيسى ) : 121 / 306 هم به همين شكل آمده و در تمام اين مصادر روايت با سند صحيح از محمّد بن مسلم قال سألت أبا عبد الله عليه السلام آمده كه نشان مىدهد كه " احدهما " در نقل ديگر از محمّد بن مسلم ، امام صادق عليه السلام مىباشد ، به هرحال اين روايت در تفسير عياشى 1 : 23 / 72 هم آمده است مرسلًا عن احدهما عليه السلام عن رجل كانت له جارية يطاها قد باعها من رجل فاعتقها فتزوجت فولدت ، أ يصلح لمولاها الاول ان يتزوج ابنتها قال لا ، هى عليه حرام و هى ربيته و الحرة و المملوكة فى هذا سواء ، ثم قرأ و اشار الى هذا الآية " متن اين نقل از دو جهت تفاوت با نقل قبل دارد جهت اول : در اين نقل دو مولى براى جاريه فرض شده است ، در نتيجه " تعبير " لمولاها الاول " كه در هر دو نقل وارد شده مفهوم روشنترى پيدا مىكند چنانچه استاد مد ظله در حاشيه خود بر اين روايت بدان اشاره كرده‌اند . جهت دوم : هر اين نقل به جاى " هى ابنته " ، تعبير " هى ربيته " به كار رفته كه شايد تعبير بهترى باشد ، هر چند ربيبه به معناى واقعى در اينجا شايد صدق نكند 7 ربيبه به معناى دختر زن انسان است و اطلاق حقيقى آن بر دختر كنيز انسان روشن نيست ، ولى بهر حال اطلاق " ربيبته " بر اين مورد از اطلاق " ابنته " به معناى حقيقى نزديكتر است .